Korzystając z serwisu internetowego wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Pliki cookie możesz zablokować za pomocą opcji dostępnych w przeglądarce internetowej. Aby dowiedzieć się więcej, kliknij tutaj.
x
X

ZAPLANUJ SWÓJ SPACER

TEATR ZAGŁĘBIA

ul. Teatralna 4

Teatr swoją działalność rozpoczął w lutym 1897 r. jako tzw. Teatr Zimowy. Inicjatorem jego budowy wg planów Karola Steczkowskiego był właściciel hoteli i kilku zakładów gastronomicznych Józef Szymański. Jego pierwszymi dyrektorami byli m. in. Czesław Jankowski, Felicjan Feliński, Julian Myszkowski, Józef Puchniewski i Eugeniusz Majdrowicz. Z chwilą odzyskania niepodległości w 1918 r. zmienił nazwę na Teatr Polski, a od 1924 r. działał jako Teatr Miejski. Nazwa ta, z przerwą na lata wojny, funkcjonowała do 1948 r., po czym zespół został wchłonięty w skład Teatrów Śląsko-Dąbrowskich i był drugą sceną Teatru Śląskiego. Po reaktywacji w 1955 r. przyjął obowiązującą do dzisiaj nazwę: Teatr Zagłębia w Sosnowcu. Przebudowywany i modernizowany m. in. w latach 1976-1979 wg projektu Stefana Szawicy, swój współczesny kształt uzyskał dzięki kolejnemu remontowi w 1997 r. wg projektu Hanny Dobieckiej i Jacka Rybarkiewicza oraz prowadzonej już w XXI wieku przebudowie m.in. wejścia głównego i nowej aranżacji wnętrz.
Sosnowiec w chwili budowy teatru liczył około 50 tys. mieszkańców i był nadal wsią. Obok Dąbrowy Górniczej i Będzina w latach 70. XIX stulecia zaliczano go do czołowych ośrodków amatorskiego ruchu teatralnego. Był także stałym miejscem występów wędrownych trup teatralnych. Nowo powstały budynek Teatru Zimowego, wyposażony w prąd elektryczny, wentylację i piece kaflowe, mieścił od 700 do 800 widzów. Posiadał m. in. balkon i osiem lóż. Jego wielkomiejski charakter podkreślało dodatkowo m. in. obszerne foyer, dwa bufety, sala restauracyjna, galeria i pokoje gościnne. Wnętrze przypominało warszawski Teatr Mały. Pomalowane przez Rudolfa Skarbiewskiego, obok herbów, orłów i historycznych postaci królów polskich, zawierało portrety Wojciecha Bogusławskiego, Stanisława Moniuszki, Józefa Korzeniowskiego, Juliusza Słowackiego i Aleksandra Fredry, a także barokowego poety Macieja K. Sarbiewskiego. Plafon zdobiły amorki. Szymański na jego budowę wydał 75 tys. rubli. W inicjatywie tej wspierał go miejscowy przemysłowiec Ludwik Mauve, stojący na czele Towarzystwa Przemysłowo-Górniczego „Hrabia Renard”.
Teatr Zimowy w Sosnowcu zainaugurował swoją działalność 6 lutego 1897 r. premierą Zemsty A. Fredry w wykonaniu amatorskiego zespołu teatralnego, a dopiero dzień później wystąpił zespół Czesława Janowskiego z komedią Viktoriena Sardou Madame Sans-Gêne i zapoczątkował działalność zawodową teatru sosnowieckiego. Niestety uzyskiwane przez pierwszego dyrektora wpływy kasowe, nie pokrywały rat pożyczki zaciągniętej na budowę teatru. Trudna sytuacja w jakimś stopniu była konsekwencją tego, że gmach usytuowany był w bezpośrednim sąsiedztwie cuchnącego ścieku, huty szkła i świńskiego targu. Dodatkowo prowadziła do niego błotnista droga. W efekcie w 1899 r. Towarzystwo Przemysłowo-Górnicze „Hrabia Renard” przejęło budynek i zawiesiło kurtynę z malowidłem sosnowieckiej siedziby hrabiego, zatytułowaną Zamek sielecki zimą.
Do 1918 r. Teatr Zimowy  nie zawsze dysponował stałym zespołem. Równocześnie był świadkiem wielu wydarzeń politycznych, m. in. 25 listopada 1905 r.  w jego murach powołany został rewolucyjny Komitet Obywatelski złożony z przedstawicieli SDKPiL i PPS, na ręce którego policmajster rosyjski Kronenberg zmuszony był złożyć swoją władzę. W latach międzywojennych działalność teatru systematycznie balansowała na krawędzi bankructwa. W 1924 r. władze miasta za kwotę 36 mln marek wykupiły budynek od Towarzystwa i przejęły go na swoje utrzymanie, a także dokonały zmiany jego nazwy na Teatr Miejski. Decyzja ta nie dała oczekiwanych rezultatów, podobnie zresztą jak i oddanie go w 1928 r. w dzierżawę Towarzystwu Uniwersytetów Robotniczych, które z kolei udostępniło scenę teatrzykowi Adama Polewki. Sytuacja częściowo poprawiła się z chwilą gościnnych występów czołowych gwiazd scen polskich.
Po wojnie ponownie jako Teatr Miejski zainaugurował działalność 4 marca 1945 r. premierą Chaty za wsią według Ignacego Kraszewskiego. Niestety 31 sierpnia 1948 r. włączony został do Państwowych Teatrów Śląsko-Dąbrowskich i przestał istnieć. Jego reaktywowanie pod nazwą Teatr Zagłębia w Sosnowcu nastąpiło z chwilą premiery Ślubów panieńskich A. Fredry 17 lipca 1955 r.
Do grona najwybitniejszych dyrektorów sceny sosnowieckiej m. in. należeli: Felicjan Feliński (1898-1904), Henryk Czarnecki (1919-1926), Jerzy Gołaszewski i Edmund Szafrański (1933-1938), Tadeusz Przystawski (1957-1965), Wiesław Mirecki (1966-1971), Jan Klemens (1976-1997) i Adam Kopciuszewski (1997-2011). W 2011 roku na stanowisko dyrektora powołany został Zbigniew Leraczyk, który kierownictwo artystyczne placówki powierzył Dorocie Ignatjew. Pod ich kierownictwem teatr największe sukcesy odnosi realizując dramaturgię współczesną, podejmującą z dużym sukcesem problematykę miasta i śląskiej aglomeracji.
CZYTAJ DALEJ

CIEKAWOSTKI

►  W organizacji budowy teatru aktywnie uczestniczył m. in. mieszkający w Sosnowcu poeta Andrzej Niemojewski, autor m. in. Prologu do inaugurującego działalność sceny przedstawienia Zemsty A. Fredry. W parku przylegającym do budynku teatru 15 lipca1897 r.  swoją działalność zainaugurował nieistniejący współcześnie drewniany Teatr Letni. Mieścił około 700 widzów. Na jego scenie gościły opera, operetka i popularne w owym czasie śpiewogry. Z kolei Teatr Zimowy przeznaczony został na prezentację dramatów.
►  Status organizacyjny: teatr miejski

WAŻNE DATY

►  6 luty 1897 r. –Teatr Zimowy w Sosnowcu zainaugurował działalność premierą Zemsty A. Fredry.
►  23 kwietnia 1902 r. – car Mikołaj II nadał miastu prawa miejskie.
►  31 października 1905 r. – w teatrze odbył się wiec robotniczy, na którym podarto manifest carski i ogłoszono strajk powszechny, którego organizatorami zostali członkowie SDKPiL i PPS.
►  25 listopada 1905 r. – w teatrze policjant Kronenberg złożył władzę w ręce wiecujących robotników i uciekł do Katowic.
►  W 1924 r. – miasto przejęło Teatr na własność i dokonało zmiany jego nazwy na Teatr Miejski.
►  W nocy z 17 na 18 stycznia 1939 r. pożar teatru zniszczył scenę, dach, wszystkie dekoracje i kostiumy.
►  W 1941 r. - Niemcy przeprowadzili remont, w wyniku którego poszerzone zostało okno sceny.
►  4 marca 1945 r. - teatr zainaugurował swoją powojenną działalność premierą Chaty za wsią według Ignacego Kraszewskiego, w adaptacji Jana Kantego Galasiewicza i reż. Jana Nawrockiego.
►  31 sierpnia 1948 r. - teatr sosnowiecki włączony został do koncernu Państwowe Teatry Śląsko-Dąbrowskie.
►  17 lipca 1955 r. – obyła się premiera Ślubów panieńskich A. Fredry, inaugurująca po 7 latach działalność Teatru Zagłębia w Sosnowcu.
CZYTAJ DALEJ

CIEKAWE POSTACI

  • Mieczysława Ćwiklińska
  • Wiesław Drzewicz
  • Antoni Fertner
  • Mieczysław Frenkiel
  • Józef Kotarbiński
  • Kazimierz Opaliński
  • Maria Przybyłko-Potocka
  • Wanda Siemaszkowa
  • Stanisława Wysocka
  • Jan Świderski
  • Gabriela Zapolska
  • Współpracowała z zespołem w trakcie wystawiania swoich sztuk.
  • Tadeusz Fijewski
  • W sezonie 1937/1938 odkryty został jako talent komediowy.
  • Zygmunt Biernat
  • Lidia Bienias
  • Jerzy Czarski
  • Jerzy Gniewkowski
  • Antoni Jurasz
  • Bernard Krawczyk
  • Marta Kotowska
  • Jacek Medwecki
  • Krzysztof Misiurkiewicz
  • Janusz Ostrowski
  • Tadeusz Madeja
  • Ryszard Zaorski
  • Piotr Bułka
  • Beata Deutschman
  • Ewa Kopczyńska
  • Wojciech Leśniak
  • Andrzej Śleziak
  • Piotr Zawadzki
  • Edyta Ostojak
  • Michał Bałaga
  • Małgorzata Sadowska
  • Grzegorz Kwas 
  • Przemysław Kania
  • Piotr Ratajczak
  • Reżyser teatralny.
  • Remigiusz Brzyk
  • Reżyser teatralny.
  • Igor Gorzkowski
  • Reżyser teatralny.
  • Łukasz Kos
  • Reżyser teatralny.
  • Jan Pierzchała
  • Wieloletni kierownik literacki.
CZYTAJ DALEJ

BIBLIOGRAFIA ORAZ LINKI

►  S. Czekalski: Sosnowiec - przewodnik po mieście. Sosnowiec: 2000.
►  K. Olszewski: Z dziejów teatralnych Zagłębia i  Śląsk. Kraków 1960.
►  J. Przemsza-Zieliński: Sosnowiecka encyklopedia historyczna: sygnały biograficzno-tematyczne. Z. 5, Maj 2000 - obejmuje hasła rozpoczynające się na litery ŚTUVWZŻN. Sosnowiec 2000.
►  70 lat Państwowego Teatru Zagłębia w Sosnowcu 1897–1967. Red. J. Pierzchała. Sosnowiec 1967.
►  M. Śmiałek: Sosnowieckie ABC. Sosnowiec 2003.
►  100 lat Teatru Zagłębia w Sosnowcu. Red. A. Osajda. Sosnowiec 1997.
 110 lat Teatru Zagłębia. Red. J. Malicka. Sosnowiec 2007.
►  Teatr w Zagłębiu Dąbrowskim. Jubileusz 85-lecia PTZ w Sosnowcu 1897-1982. Red. J. Pierzchała. Sosnowiec 1982.
►  W. J. Żywot: Dwadzieścia sezonów teatru sosnowieckiego 1919-1939. Katowice 1983.
CZYTAJ DALEJ
Andrzej Linert

ul. Teatralna 4, 41-200 Sosnowiec | www.teatrzaglebia.pl


Copyright SPACEROWNIK TEATRALNY 2016. All Rights Reserved.

Design by Dominika Naziębły, Łukasz Gosławski. Powered by Wojciech Sowa.